4 Software
Deze pagina introduceert de statistische softwarepakketten die je kunt gebruiken om de analyses uit deze cursus uit te voeren. Er zijn verschillende opties en hieronder beschrijven we eerst kort welke deze zijn en wat de voor- en nadelen zijn van elk pakket zodat je een weloverwogen keuze kunt maken. Daarna volgt algemene informatie die relevant is voor alle pakketten, zoals installatie en tips voor gebruik. Vervolgens wordt per softwarepakket uitgelegd hoe je de analyses in deze cursus kunt uitvoeren.
4.0.1 Softwarepakketten voor statistische analyses
In deze cursus kun je kiezen uit drie statistische softwarepakketten.
jamovi: jamovi is een open source statistisch programma met een handige menustructuur. Het is eigenlijk een soort gebruiksvriendelijke schil die om het statistische pakket R heen gebouwd is (zie hieronder meer over R). Hiermee zijn de meeste standaard analyses uit deze cursus en de hierop volgende onderzoekspractica relatief eenvoudig uit te voeren. De gebruiksvriendelijkheid is een belangrijk voordeel van jamovi. Een ander voordeel is dat het altijd gratis beschikbaar blijft, dus ook na je studie bij de OU. Een nadeel van jamovi is dat het (nog) niet toegang biedt tot alle statistische mogelijkheden, maar wel tot zo’n 90% van alle analyses die je zult tegenkomen gedurende alle onderzoekspractica. Een ander nadeel van het gebruiken van jamovi tijdens deze cursus is dat de meeste vervolgcursussen op dit moment SPSS gebruiken. Alleen de cursus Cross-sectioneel onderzoek werkt ook al met jamovi. Maar zodra je er enige handigheid in krijgt, is het niet al te moeilijk om analyses die uitgelegd worden met bijvoorbeeld SPSS, ook in jamovi uit te voeren. Je kunt ook altijd nog bij een volgende cursus veranderen van softwarepakket.
R: R is een opensource statistisch programma dat meestal wordt aangestuurd vanuit RStudio, een ander opensourceprogramma dat een gebruikersvriendelijke interface tot R biedt. Omdat R niet alleen een statistisch programma is, maar ook een taal, is R erg krachtig en kan data gemakkelijk gemanipuleerd en verwerkt worden. R is het programma dat achter jamovi draait, maar daar waar jamovi een handige menustructuur heeft, werkt R vooral met scripts en commando’s. Een voordeel van R is dat het altijd gratis beschikbaar blijft. Een ander voordeel is dat R het krachtigste statistische programma is, waar de meest up-to-date technieken in beschikbaar zijn. Je kunt er alles en meer mee dan je ooit met statistiek zou willen doen. Niet alleen qua analyses, maar ook voor het maken van mooie figuren en grafieken. Het grootste nadeel van R is dat het vrij technisch is en dus vooral geschikt voor studenten die houden van abstract denken en ontdekken. Een ander nadeel van het gebruiken van R tijdens deze cursus is dat de meeste vervolgcursussen SPSS of jamovi gebruiken. Wel is R het enige programma dat goed te gebruiken is voor blinde en slechtziende studenten.
SPSS: SPSS is een commercieel statistisch programma dat veel gebruikt wordt in de sociale wetenschappen en oorspronkelijk ook in veel van onze cursussen. SPSS kan gebruikt worden met zowel een handige menustructuur als meer abstract met gebruik van analysescripts. Ook is een combinatie mogelijk waarbij je via het menu de code in een analysescript zet. Een voordeel van SPSS is dus dat het ook in een aantal andere cursussen gebruikt wordt. Een ander voordeel is dat het geschikt is voor zowel studenten die graag geleid worden met een menustructuur als studenten die meer zelf willen uitproberen. Een groot nadeel van SPSS is dat je ervoor moet betalen. Tijdens de studie valt dit nog wel mee. Je betaal slechts een paar euro voor een jaarlicentie, maar als je het daarna nog wilt gebruiken, kan dat veel geld kosten. Een andere belangrijk nadeel is dat SPSS wat achter loopt qua ontwikkeling in vergelijking met jamovi en R. Veel analyses die al jaren standaard zijn, zijn niet of maar beperkt aanwezig in SPSS. Dit betekent dat je in sommige gevallen bepaalde analyses alsnog met de hand moet uitvoeren.
Als je na het lezen van deze beschrijvingen nog niet goed weet wat je moet kiezen, kun je ook alle drie de softwarepakketten eerst eens uit proberen. Misschien dat er een is die je fijner vindt om mee te werken dan een andere. Hoewel het handig is om een programma te kiezen en dat steeds beter onder de knie krijgen, kun je er ook voor kiezen om er meerdere te gebruiken. Ook als je in deze cursus voor een bepaald pakket kiest, kun je altijd nog bij een volgende cursus een andere keuze maken. En als je nu kiest voor jamovi of R, kun je dit pakket altijd nog blijven gebruiken in cursussen waar er vooral uitleg via SPSS gegeven wordt. Overigens is het plan om in de komende jaren in alle onderzoekspractica jamovi te gaan gebruiken. jamovi is wat dat betreft de ideale combinatie van R en SPSS. Het is flexibel en state-of-the-art, maar tegelijk heeft het een gebruiksvriendelijke menustructuur.
Let op! Alle voorbeelden en terugkoppelingen in deze cursus zijn gemaakt met extra complexe code in R om er voor te zorgen dat het er zo overzichtelijke mogelijk uit ziet. Jouw eigen analyses zullen er dus altijd iets anders uit zien dan de terugkoppelingen, ook als je R gebruikt. Dit maakt niets uit, het gaat er om dat je ongeveer dezelfde uitkomsten en verdelingen kunt genereren.
4.0.2 Installatie
Alle drie de statistiekprogramma’s kunnen gedownload worden via de Methodologie en Statistiek pagina in yOUlearn (zie de link hieronder). Houd er rekening mee dat SPSS een betaald product is en dat je hiervoor dus een licentie moet kopen. Deze licentie is wel heel goedkoop voor studenten (ten tijde van schrijven € 2,75). Houd er verder rekening mee dat SPSS, vanwege die licentie, soms niet gelijk werkt. In dat geval kun je contact opnemen met IBM (zie de speciale Student Portal hieronder). - Student Portal van IBM SPSS
4.0.3 Algemeen gebruik
De softwarepakketten vergen allemaal enige tijd en handigheid voordat je ze volledig onder de knie hebt. Maar je hoeft je niet af te laten schrikken door de nieuwigheid en alle opties van het programma dat je nog niet kent. Download een pakket en kijk eens rustig rond. Klik ergens op, lees de bijbehorende instructies en probeer eens een databestand te openen of een ‘Zelf analyseren’-opdracht te maken. Het voordeel van dat laatste is dat die altijd voorzien zijn van terugkoppelingen waarin wordt uitgelegd hoe je het had moeten doen. Als dit niet hetzelfde is als wat jij gedaan had, kun je proberen de opdracht opnieuw uit te voeren. Hoe meer je oefent, hoe meer handigheid je erin krijgt.
Je begint altijd met het downoladen van de bestanden op je computer. Vervolgens start je het software porgamma op en open je een databestand in het programma (klik dus niet direct op een databestand, dat werkt niet). Vervolgens kun je aan de slag gaan met een opdracht of een analyse. Als je werkt met de menustructuur, kun je gelijk aan de slag. Als je werkt met een analysescript, moet je eerst een nieuw script openen. Je kunt werken met een script door hierin een commando te typen, dit te selecteren en vervolgens ‘te runnen.’ Dat laatste betekent dat je klikt op Run, oftewel uitvoeren.
4.0.3.1 Commentaar toevoegen
Wanneer je met analysescripts werkt (zoals in R en SPSS), is het belangrijk om in die analysescripts commentaar toe te voegen zodat anderen, en toekomstige versies van jezelf, makkelijk kunnen zien welke analysestappen er worden gezet en waarom. Vooral die onderliggende redenering is belangrijk omdat deze voor begeleiders nodig is om te beoordelen of je de stof goed begrepen hebt. Het kan om simpele dingen gaan, zoals aangeven om welke opdracht het gaat (bijvoorbeeld: Opdracht 3.5.1: t-toetsen), of om toelichting waarom je een bepaalde analyse hebt uitgevoerd (bijvoorbeeld: Ik heb hier gekozen voor een histogram, omdat …).
4.0.3.1.1 R
In R start commentaar met een hekje (#) en loopt altijd door tot het einde van de regel. Commentaar hoeft dus niet te worden afgesloten.
### Dit is dus commentaar.
### Dit ook4.0.3.1.2 SPSS
In SPSS start commentaar met een asterisk (*) en eindigt het met een punt (.).
*** Dit is dus commentaar.Vergeet de punt op het einde niet; anders geeft SPSS foutmeldingen.
*** Dit commentaar zal een foutmelding
*** geven omdat de punt ontbreekt4.0.4 Handleidingen
Hieronder vind je per softwarepakket alle informatie die je nodig hebt om wegwijs te raken met het betreffende pakket. De nadruk ligt steeds op hoe je iets uitvoert. Hoe je de resultaten vervolgens interpreteert, komt aan bod in het cursusmateriaal en in de terugkoppelingen van de `Zelf analyseren´-studietaken. Als je iets mist of als je snel wilt weten hoe je een bepaalde analyse uitvoert, kun je dit ook opzoeken op [RosettaforOU](RosettaforOU. Deze website geeft een overzicht van alle basishandelingen binnen de verschillende softwarepakketten die in deze cursus en in de hierna volgende statistiekcursussen aan bod komen.